Smaller Default Larger

Giá trị của dịch vụ phần mềm

Xác định giá trị dịch vụ trong sản phẩm phần mềm là vấn đề đã được nhắc đến nhiều trong ngành công nghệ phần mềm thế giới, tuy nhiên tại Việt Nam điều này còn tương đối mới mẻ. Suy nghĩ thường gặp ở người sử dụng phần mềm Việt Nam là dịch vụ phần mềm thường miễn phí. Các đơn vị cung cấp giải pháp cũng nắm bắt được tâm lý này của khách hàng, từ đó, trong gói sản phẩm cung cấp đến người tiêu dùng, thường nhà cung cấp cho ẩn đi các chi phí về dịch vụ, dù thực tế các chi phí này vẫn được tính trong tổng giá trị hợp đồng. Cũng từ đó khi nhắc đến dịch vụ mọi người thường nhắc đến một yếu tố được xem như giá trị gia tăng, là chiêu để lôi kéo tạo tính hấp dẫn cho khách hàng.

 

Trên thế giới, việc tách riêng giá phần mềm và giá dịch vụ đi kèm là một xu thế chung. Thậm chí dịch vụ phần mềm được đánh giá là phần mang lại giá trị lớn hơn cho người sử dụng và được định giá cao, trong một số trường hợp cao hơn cả giá trị phần mềm. Đã có rất nhiều phần mềm trên thế giới được cung cấp miễn phí đến khách hàng, song các chi phí về dịch vụ mà khách hàng phải trả thì không hề nhỏ. Điều này cho thấy các nước phát triển về công nghệ thông tin họ đã giải quyết bài toán về dịch vụ phần mềm từ lâu, khẳng định tầm quan trọng của dịch vụ phần mềm.

Trở lại về việc nhìn nhận về giá trị dịch vụ tại thị trường Việt Nam. Thật ra, từ trước tới nay, chưa bao giờ nhà cung cấp phần mềm bỏ qua phần giá trị dịch vụ. Thậm chí trong một số trường hợp nhà cung cấp thừa nhận giá trị dịch vụ chiếm tỉ trọng lớn hơn so với giá trị phần mềm. Tuy nhiên điều đáng nói ở đây là việc các nhà cung cấp Việt Nam khi báo giá tới khách hàng thường giấu đi khoản chi phí của dịch vụ khiến cho khách hàng có quan niệm: số tiền mình bỏ ra là để mua phần mềm, còn dịch vụ là yếu tố miễn phí, là chính sách khuyến mại nhà cung cấp dành cho mình. Thực tế này đôi khi cũng tạo ra sự không công bằng đối với khách hàng. Khách hàng thường không sử dụng một số dịch vụ nào đó, song với cách tính như trên, khách hàng sẽ bị đánh đồng, và phải trả những khoản phí cho những phần mình không dùng tới.

Để nhìn nhận lại vấn đề một cách rõ ràng, trước hết cần làm rõ dịch vụ phần mềm bao gồm những gì?

Tóm tắt lại, có thể liệt kê các loại dịch vụ phần mềm bao gồm:

  • Dịch vụ quản trị, bảo hành, bảo trì hoạt động của phần mềm và hệ thống thông tin;
  • Dịch vụ tư vấn, đánh giá, thẩm định chất lượng phần mềm;
  • Dịch vụ tư vấn, xây dựng dự án phần mềm;
  • Dịch vụ tư vấn định giá phần mềm;
  • Dịch vụ chuyển giao công nghệ phần mềm;
  • Dịch vụ tích hợp hệ thống;
  • Dịch vụ bảo đảm an toàn, an ninh cho sản phẩm phần mềm, hệ thống thông tin;
  • Dịch vụ phân phối, cung ứng sản phẩm phần mềm;
  • Các dịch vụ khác liên quan.

Đó là các loại dịch vụ phần mềm nói chung. Áp dụng trong trường hợp dịch vụ do nhà cung cấp giải pháp cung cấp đến khách hàng, chúng ta thường gặp các dịch vụ sau: khảo sát, thiết kế, cài đặt, huấn luyện, bảo trì, nâng cấp...

Vậy thực tế việc định giá dịch vụ phần mềm tại Việt Nam hiện nay như thế nào?

Đảo quanh các công ty lớn về công nghệ thông tin ở Việt Nam cũng như tham khảo thông tin ở các công ty nhỏ, có một điểm đáng chú ý là chỉ có một số giải pháp của nhà cung cấp nước ngoài và một con số rất ít các công ty Việt Nam công bố giá dịch vụ một cách minh bạch. Phần lớn trong số các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin hiện nay thậm chí còn chưa đưa ra một khung giá rõ ràng cho chính sản phẩm của họ chứ chưa nói đến giá dịch vụ.

Đó là với nhà cung cấp giải pháp, còn với người sử dụng thì sao? Một thực tế buồn là dường như người sử dụng Việt Nam còn chưa đánh giá được tầm quan trọng của chất lượng dịch vụ phần mềm. Khi mua sản phẩm phần mềm đôi khi người ta mua vì lý do giá trị sản phẩm rẻ mà chưa lưu ý nhiều đến các dịch vụ mà nhà cung cấp đưa ra. Việc này dẫn tới người dùng gặp phải tình trạng “rẻ mà đắt” vì thực tế nhiều phần mềm mua về mà không thể dùng được do không có các dịch vụ đào tạo, bảo trì… đảm bảo.

Như vậy, nếu làm một phân tích nho nhỏ về tình hình hiện nay cũng như xem lại những bài học kinh nghiệm của các nước có ngành công nghệ thông tin phát triển trên thế giới, chúng ta có thể nhận thấy yêu cầu đặt ra với ngành phần mềm Việt Nam đó là: nhà cung cấp giải pháp phần mềm cần đặt một khung giá minh bạch cho sản phẩm và dịch vụ, còn người sử dụng cần có một cái nhìn đúng đắn về giá trị phần mềm. Đó cũng chính là định hướng cần thiết cho sự phát triển của ngành phần mềm Việt Nam trên con đường hội nhập cùng với ngành phần mềm thế giới.

Hiền Lương - 1VS